THEMA'S
SERVICE & ADVIES

Gereedschap en persoonlijke beschermingsmiddelen

Datum:17-12-2014

Werkzaamheden in en nabij een elektrische installatie moeten spanningsloos worden verricht volgens het Arbobesluit. Soms is dit echter onmogelijk. Bijvoorbeeld wanneer een accuklem van een accu moet worden geschroefd; een accu is namelijk niet spanningsloos te maken. Of als moet worden gemeten in een installatie om een storing op te zoeken.

Als er werkzaamheden moeten worden verricht aan een installatie onder spanning, of wanneer in de gevarenzone werkzaamheden, bedieningswerkzaamheden of metingen moeten worden verricht, dan moeten speciale hulpmiddelen worden gebruikt.

Goedgekeurd geïsoleerd handgereedschap

Bij het werken aan elektrische installaties onder spanning of binnen de gevarenzone moet gebruik worden gemaakt van speciaal goedgekeurd geïsoleerd gereedschap, ook al is het elektrisch materiaal waaraan wordt geschroefd aanrakingsveilig.

Ook wanneer vallend gereedschap een kortsluiting zou kunnen veroorzaken, is geïsoleerd gereedschap een passende keuze. Zo staat in NEN 3140 beschreven dat goedgekeurd geïsoleerd gereedschap moet worden toegepast bij werkzaamheden aan of nabij accu’s.

‘Normaal’ gereedschap, waarvan de handgreep of -grepen zijn voorzien van kunststof, zijn niet per definitie goedgekeurd geïsoleerd gereedschap. Dit gereedschap mag dan ook niet worden toegepast voor werkzaamheden waarbij er aanrakingsgevaar of het gevaar op een kortsluiting bestaat. Het heeft immers geen beproefde hoge isolatieweerstand. Ook is bij goedgekeurd geïsoleerd gereedschap gestreefd naar een zo volledig mogelijke bedekking met kunststof, meer dus dan alleen de handgrepen.

Goedgekeurd geïsoleerd gereedschap moet volgens NEN 3140 voldoen aan NEN-EN-IEC 60900. Tot 2005 was dit VDE 0680 en VDE 0682. Gereedschap dat hieraan voldoet, is herkenbaar aan symbolen. Op goedgekeurd geïsoleerde handgereedschappen volgens de oude normen staat het VDE-symbool vermeld. Op goedgekeurd geïsoleerd gereedschap volgens de nieuwe norm staat de dubbele driehoek afgebeeld: het IEC-symbool.

Symbool volgens VDE 0680/VDE 0682.

Symbool volgens NEN-EN-IEC 60900.

Voordat met goedgekeurd geïsoleerd gereedschap mag worden gewerkt, moet de gebruiker het visueel controleren. Het gereedschap mag alleen worden gebruikt als het droog, schoon, onbeschadigd en functioneel is. Ook moet het gereedschap zijn voorzien van leesbare VDE- of IEC-symbolen.

Goedgekeurd geïsoleerd gereedschap. Bron: Infralektra B.V.

Goedgekeurd geïsoleerd gereedschap behoort te worden gebruikt voor het verrichten van werkzaamheden aan installaties onder spanning of in de nabijheid hiervan, dus niet in plaats van normaal gereedschap! Het stimuleert anders het werken onder spanning.

Het gereedschap mag niet worden bewaard in de standaard gereedschapskist tussen de overige arbeidsmiddelen. Zo kan het snel beschadigen en het geïsoleerde gereedschap zal dan binnen afzienbare termijn moeten worden af gekeurd. Goedgekeurd geïsoleerd gereedschap moet daarom apart worden opgeslagen. Dit kan bijvoorbeeld in een speciale gereedschapskoff er voor geïsoleerd gereedschap of een kunststof of leren insteektas.

Tas met geïsoleerd gereedschap. Bron: Infralektra B.V.

Persoonlijke beschermingsmiddelen

Een persoonlijk beschermingsmiddel (PBM) is een uitrusting of een middel dat door een persoon wordt gedragen aan het lichaam. Een PBM moet de werknemer behoeden voor een ongeval of moet letsel voorkomen of beperken bij een ongeval.

Een PBM om te beschermen tegen stroomdoorgang en/of een vlamboog moet worden toegepast wanneer aan een elektrische installatie onder spanning of in de gevarenzone moet worden gewerkt.

Voorbeelden van een PBM zijn:

  • isolerende laarzen;

  • een veiligheidshelm met een gelaatsscherm;

  • een geïsoleerde patroontrekker;

  • isolerende en/of vlamboogvaste handschoenen;

  • isolerende laarzen en overschoenen;

  • isolerende en/of vlamboogvaste bedrijfskleding.

Persoonlijke beschermingsmiddelen die bescherming moeten geven tegen stroomdoorgang moeten zijn voorzien van dezelfde symbolen die op goedgekeurd geïsoleerd gereedschap staan. De twee driehoeken en de 1000 V-markering.

Fabrikanten van PBM’s onderscheiden zich in hun assortiment bij de mate van bescherming tegen vlambogen. In de gebruiksaanwijzing staat beschreven in welke mate ze bescherming bieden tegen vlambogen. Afhankelijk van de intensiteit van de vlamboog die op een werkplek kan ontstaan, moet de WV passende PBM’s beschikbaar stellen.

Bedenk wel dat een PBM slechts een beperkte bescherming kan bieden tegen vlambogen. Bij een grote energieinhoud, zoals bij een kortsluiting in een hoofdverdeelinrichting nabij een transformator, is de intensiteit van de vrijkomende energie te vergelijken met die van een granaat! Een PBM biedt dan onvoldoende bescherming!

Hieronder volgt een overzicht van persoonlijke beschermingsmiddelen, waaraan ze moeten voldoen en waarvoor ze kunnen worden toegepast. Dit overzicht bevat onder andere de aanbevelingen zoals deze in bijlage G van NEN 3140 zijn vermeld.

Overige beschermingsmiddelen

Naast de persoonlijke beschermingsmiddelen worden nog andere beschermingsmiddelen toegepast met hetzelfde doel: bescherming tegen elektriciteitsgevaren.

Voorbeelden hiervan zijn hieronder afgebeeld.

Vragen over dit artikel?
Stel uw vraag
Details
THEMA
ONDERWERP
TYPE
Artikel
Gerelateerd
NEN 1010 Beschermingsmaatregelen Kortsluitstroom in driefasen stelsel berekenen
14-04-2020
NEN 3140 Bedrijfsvoering Elektrisch isolerende helmen
10-02-2020
ATEX Technische maatregelen Welk elektrisch materieel mag ik in zone 0 toepassen?
12-11-2019
ATEX Technische maatregelen Welk elektrisch materieel mag ik in zone 1 toepassen?
12-11-2019
NEN 3140 Inspectie vaste installaties Waar vind ik meer informatie over de criteria voor de beschermingsleiding?
11-11-2019
NEN 1010 Wetgeving NEN 1010 NEN 4010: de eenvoudige NEN 1010
21-05-2019
NEN 1010 Beschermingsmaatregelen Aanvullende bescherming
13-06-2017
NEN 3140 Risico's en PBM Beschermende kleding
02-06-2017
NEN 1010 Beschermingsmaatregelen Foutbescherming
23-02-2017
NEN 1010 Beschermingsmaatregelen Overspanning
13-06-2016
ATEX Technische maatregelen Elektrisch materieel en beschermingswijzen
03-06-2016
Power Quality Transiënten en EMC Kabels en aanleg: buizen voor bescherming van kabels
09-03-2016
NEN 1010 Beschermingsmaatregelen Beveiliging tegen onderspanning
25-11-2015
NEN 1010 Beschermingsmaatregelen Beschermingsmaatregelen elektrische schok
10-04-2015
NEN 1010 Beschermingsmaatregelen Basisbescherming
10-04-2015
NEN 1010 Inspectie NEN 1010 Metingen in medisch gebruikte ruimten
07-04-2015
NEN 3140 Bedrijfsvoering Sleutelbeheer
17-12-2014
NEN 3140 Bedrijfsvoering Instructie personeel
17-12-2014
NEN 3140 Bedrijfsvoering Beveiligingsmiddelen
17-12-2014
NEN 3140 Risico's en PBM Verplichte persoonlijke beschermingsmiddelen
17-12-2014
Machineveiligheid Bestaande machines Metingen en beproeving
17-01-2014
Machineveiligheid Ontwerpen machines en geïntegreerde productiesystemen Installatiemethoden
14-01-2014
NEN 1010 Beschermingsmaatregelen Overstroombeveiliging in TN-stelsel
20-12-2013
Verdeelsystemen Constructieve eisen Bescherming van het omhulsel
25-09-2013
Verdeelsystemen Constructieve eisen Bescherming tegen elektrische schok
25-09-2013
Machineveiligheid Ontwerpen machines en geïntegreerde productiesystemen Voorbeeld risicobeoordelingsformulier persoonlijke beschermingsmiddelen
18-05-2012
NEN 1010 Elektrisch materieel Doorsnede van een beschermingsleiding berekenen
13-03-2012
Inhoudsopgave